به محلهء علياباد بر در دروازه زندانه كوى تربت اوست . « 12 » » ضمير اشاره نزديك در فارسى : اين و در گيلكى ا مىآيد : اين كوچه - ا كوچه و براى اشاره دور در فارسى آن و در گيلكى او گفته مىشود : آن خانه - او خانه . ولى اگر ضمير اشاره به تنهايى بيايد با حرف « ن » همراه است : ان خو خانه بفروخت . اون بوشو تهران . در گيلكى قيدها ، اعم از قيد زمان و مكان و تصديق و ترديد و اثبات و نفى ، تنوع زياد دارد و با صورت استعمال فارسى متفاوت است « 13 » . مثلا به جاى اينجا ، ايه مىآيد . به جاى كجا ، كويه مىآيد . به جاى همانجا ، هويا مىآيد . به جاى زود و دير ، زود و دئر مىآيد . به جاى زير و بالا ، جير و جور مىآيد . ضماير شخصى منفصل چنين است : من - تو - اون - اما - شوما - اوشان ضماير در پيوند با اسم كه جنبهء ملكى داشته باشد چنين استعمال مىشود : مىخانه ، تىخانه ، اونه‌خانه ، امىخانه ، شومىخانه ، اوشانه ( نى ) خانه . ضماير مشترك به صورت تخفيف به كار مىرود : مثلا به جاى خود ، « خو » گفته مىشود . تنوين در گيلكى مورد استعمال نيست و به جاى آن الف مقصور مىآيد . مثلا به جاى اصلا ، اصلا و به‌جاى ابدا ، ابدا به كار مىرود . شمارهء پيشوندها و پسوندها در گيلكى زياد است و گاهى مشترك بين فارسى و گيلكى . پيشوندها در افعال گيلكى نقش مهمى دارند . دكتر عبد الكريم گلشنى پژوهشگر گيلانى در چهارمين كنگره تحقيقات ايرانى ( شهريور 1352 ) طى سخنرانى خود پيرامون گيلكى به تفصيل از نقش پيشوندها در افعال گيلكى سخن گفت كه ذيلا به نقل آن مىپردازيم : فعل گيلكى از نظر پيشاوند بر دو گونه است : 1 - فعل بدون پيشاوند : چئن ( به كسر اول و دوم ) - چيدن كودن - كردن ، خوفتن - خفتن 2 - فعل با پيشاوند : دى - چن ( به كسر اول ) - چيدن يا نظم دادن اشياء وا - كودن - باز كردن ، جو - خوفتن - كمين كردن با تغيير پيشوندها صرف و معنى فعل گيلكى دگرگون مىشود ؛ از اين حيث گيلكى را مىتوان با برخى از زبانهاى هند و اروپايى به خصوص آلمانى و روسى مقايسه نمود : چئن ( به كسر اول و دوم ) - چيدن دى - چن ( به كسر اول ) - چيدن و نظم دادن اشياء اوچن - برچيدن فوچن - چشم بستن واچن - كندن يا جدا كردن اشياء از هم پيشوند فعل گيلكى از دو حرف ( صدا ) تشكيل مىشود و براى تشخيص و تعيين آن فعل را به حالت نفى تغيير مىدهند چنانچه ( ن نافيه ) ما بين پيشوند و خود فعل قرار گرفت جزء اول پيشاوند است : دى - چن دى - نى - چن من دى چينم من دى - نى - چينم اين پيشوندها عبارتند از : ا : ارشن ( به سكون ر و كسر ش ) - هم زدن . ارسفتن ( به سكون ر و فتح س ) - پاره شدن . او : اوداشتن - قطع شدن باران . اوبن - بريدن شير . اوسادان - برداشتن . اوپركستن - يكه خوردن . اودوشتن - دوشيدن . اوچن - برچيدن . اوكوفتن - برازنده بودن چيزى به شخصى . اوتراستن - جا خوردن ، از سر پيش آمدن و ياغى شدن . اوخوفتن - بختك افتادن . تا : تاودان - انداختن . ج : جلاستن - آويزان شدن . جكشن با حيله يا زور از كسى چيزى ستدن . جزن - با زور جا دادن . جكفتن - از حالتى به حالت ديگر افتادن ، مانند آب . جكفتن - آب افتادن . جو : جو خوفتن - كمين كردن . جو كودن - چيزى را در جايى خاك كردن يا نخ در سوزن كردن . جو خاستن - خود را به زور جا كردن . جى : جى گيفتن - بچه را از شير گرفتن يا نوزادى را به دنيا آوردن . جىويشتن - در رفتن . جى ليسكستن - سر خوردن ، لغزيدن . چا : چا كودن - درست كردن ، مرمت كردن . د : دمردن - در آب مردن . دپركستن - ناگهان از خواب بيدار شدن . دشكنن - تخم‌مرغ را در تابه شكستن . دكفتن - داخل جايى افتادن . دپلكستن - خيس خوردن . دوستن - بستن . دشادن - روانداز كشيدن . دترانن - سر زده وارد شدن . د : درسستن - گسيختن بند . درسفتن ( به فتح سين ) - پاره شدن بند . دو : دوكودن - ريختن ، پوشيدن . دوخادن - صدا زدن . دوچكستن - چسبيدن . دوچولكستن - پژمردن . دى : دىچن - چيدن و نظم دادن اشياء . دىبيشتن - ماهى را تنورى كردن . دى ميشتن - ادرار كردن . د : دسانن - خوراكى خشك را در آب خيس كردن . ف : فدن - دادن . فگيفتن - گرفتن . فرسن - رسيدن . فكشن - كشيدن . فچمستن - خم شدن . فكلاشتن - خراشيدن . فندرستن - نگاه كردن . فا : فاداشتن - بچه را سرپا گرفتن . فو : فو كردن - ريختن . فوچن - چشم بستن . فوخوفتن - خود را به شتاب روى كسى يا چيزى انداختن . فورادن - راندن . فوخا « قا » ستن - فرو كردن . فوسوختن - نااميد و ناكام شدن . فوگوردستن - وارونه نهادن اشياء ، واژگون شدن . فوتوركستن - حمله‌ور شدن . فوزن - در را بستن . فى : فىشادن - بدور انداختن . فىچالستن - چلاندن . و : وسن - ماليدن . واكودن - بازكردن . وورسن ( وپرسن ) - پرسيدن وچوكستن - چهار دست‌وپا بالا رفتن . وهشتن - گذاشتن . ولاستن - آويزان كردن . و مختن - گشتن ، جستجو كردن . و شكافتن - شكافتن .

--> ( 12 ) . همان كتاب ، صفحهء 131 . ( 13 ) . ويژگيهاى دستورى و فرهنگ واژه‌هاى گيلكى ، جهانگير سرتيپ‌پور ، صفحهء 28 .